Zgodnie z zapowiedzią premiera Donalda Tuska od 2013 r. rolnicy mają prowadzić rachunkowość. Jednak zgodnie z wyjaśnieniami Ministerstwa Finansów będzie to uproszczona rachunkowość, tj. księga podatkowa, ponieważ już teraz duże gospodarstwa osób fizycznych mają obowiązek prowadzenia pełnych ksiąg.

Joanna Dadacz, dyrektor departamentu rachunkowości MF, wyjaśnia, że art. 2 ust. 1 ustawy o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.) wskazuje jednostki, które mają obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych. Obowiązek ten zależy od tego, w jakiej formie prawnej jednostka prowadzi działalność z uwzględnieniem wielkości przychodów w odniesieniu do osób fizycznych, spółek cywilnych osób fizycznych, spółek jawnych osób fizycznych i spółek partnerskich, a nie od przedmiotu działalności lub sposobu jej opodatkowania.

A zatem osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych i spółki partnerskie mają obowiązek stosowania przepisów ustawy o rachunkowości, jeśli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wynosiły co najmniej równowartość w walucie polskiej 1,2 mln euro.

– Dotyczy to także działalności rolniczej – twierdzi Joanna Dadacz.

Swobodna interpretacja

Jednak to tylko teoria, która nie ma żadnego odzwierciedlenia w praktyce. W świetle obecnych przepisów działalność rolnicza nie jest uznawana za działalność gospodarczą. Na tej podstawie rolnicy doszli do wniosku, że nie muszą prowadzić rachunkowości, jeśli prowadzą gospodarstwa indywidualne z przekroczonym limitem obrotów 1,2 mln euro.

Zgodnie z szacunkami Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej liczba gospodarstw indywidualnych osiągających ten limit obrotów wynosi ok. 200.

Doktor Lech Goraj, kierownik Zakładu Rachunkowości Rolnej, ekspert instytutu, wyjaśnia, że w obecnych warunkach kontrowersyjne jest wyłączanie działalności rolniczej z działalności gospodarczej. Stąd spotykane tak eufemistyczne określenia jak np. prowadzenie gospodarstwa rolnego. W przepisach istnieje więcej niż 10 definicji gospodarstwa rolnego, po 5 definicji działalności rolniczej i rolnika. Zatem uporządkowanie tego stanu nie wydaje się łatwe. Trzeba też brać pod uwagę wiele powiązań z innymi aktami wykonawczymi.

Dlatego – według naszego rozmówcy – interpretacja przepisu dotyczącego prowadzenia ksiąg przyjęta przez rolników wydaje się właściwa.

– Nikomu poza rolnikami dane rachunkowe z wszystkich tych gospodarstw nie są bezwzględnie potrzebne – uważa dr Lech Goraj.

Jednocześnie dodaje, że rolnicy indywidualni nie mają obowiązku ustalania podstawy opodatkowania na podstawie jakichkolwiek danych księgowych. Podatek rolny jest wyznaczany na podstawie zasobów posiadanej ziemi rolniczej.

– I to stanowiło przesłankę dla ich wyłączenia z obowiązku ustawowego prowadzenia rachunkowości, gdy obroty w ramach działalności rolniczej przekraczają równowartość 1,2 mln euro – twierdzi dr Lech Goraj.