Urzędnicy skarbowi alarmują: przedsiębiorcy coraz częściej oszukują na kosztach.

To jednak tylko część prawdy. Gdyby nie obowiązywały absurdalnie restrykcyjne przepisy o kosztach, przedsiębiorcy nie musieliby uciekać się do takiej pomysłowości w wymyślaniu kolejnych sposobów na zaliczenie do kosztów wątpliwych wydatków. Wystarczy powiedzieć, że lista wyłączeń z kosztów podatkowych obejmuje dziś ponad 100 pozycji. Zawiera je art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.) oraz art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397).

Z drugiej strony nie sposób nie zauważyć, że próby omijania przepisów mogą mieć dla przedsiębiorczych właścicieli firm opłakane skutki. Przekonują o tym i wyniki kontroli fiskusa, i opinie ekspertów podatkowych.

Ale też sposoby oszukiwania często są dość naiwne. Świadczy o tym przykład podatniczki, która regularnie kupuje potrzebne jej kosmetyki na rachunek firmy. I tak np. krem na zmarszczki w promocyjnej cenie 290 zł oraz błyszczyk do ust za 99 zł to w nomenklaturze kosztowej „upominki dla kontrahentów”. Dzięki temu płaci niższy podatek.

To nie jedyny przykład. Nagminne jest także wystawianie faktur na sumy niższe niż rzeczywista cena sprzedaży, czy dokumentowanie zakupów, których w ogóle nie było.

Ile tego typu wydatków w trakcie roku przedsiębiorczy podatnicy wrzucają w koszty, trudno oszacować.

Rozliczenie kosztów

Zgodnie z przepisami o podatku dochodowym przedsiębiorca ma prawo uznać za koszt uzyskania przychodu jedynie wydatki, które związane są – pośrednio lub bezpośrednio – z osiąganiem przychodów lub zabezpieczeniem ich źródła. Dorota Dąbrowska, doradca podatkowy w Kancelarii KNDP – Kolibski, Nikończyk, Dec & Partnerzy, zwraca uwagę, że podatnik jest zobowiązany do wykazania związku poniesionego wydatku z osiąganiem przychodu lub zachowaniem albo zabezpieczeniem jego źródła.

Dodatkowo wydatek ten nie może znajdować się w katalogu wydatków nieuznawanych za koszty uzyskania przychodów.

– Dopiero po spełnieniu tych dwóch przesłanek wydatek ten może stanowić koszt uzyskania przychodu podatnika – stwierdza Dorota Dąbrowska.

Jednocześnie dodaje, że przedsiębiorcy, którzy dokonują wydatków, niemogących stanowić kosztu uzyskania przychodu zgodnie z przepisami prawa podatkowego, a dokumentują ich zakup fakturą, której opis wskazuje na poniesienie wydatku innego rodzaju, nie powinni zaliczać takich wydatków do kosztów.

Paweł Jabłonowski, doradca podatkowy w Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna, podkreśla, że upominki dla kontrahentów, jeżeli nie wiążą się z wydatkami o charakterze reprezentacyjnym, mogą być traktowane jako koszt podatkowy. Podobnie przysługiwałoby od takiej transakcji odliczenie podatku naliczonego, jeżeli upominek stanowiłby prezent o małej wartości w rozumieniu VAT.

– Takie towary, jak szminka, krem czy perfumy, przeznaczone na prezent byłyby prawdopodobnie uznane przez fiskusa za koszty reprezentacji, które nie stanowią kosztów w podatku dochodowym – ocenia Wojciech Krok, doradca podatkowy w Parulski & Wspólnicy Doradcy Podatkowi.

Wskazuje też, że jeżeli chodzi o podatek od towarów i usług, to prawo do odliczenia VAT dotyczy nabycia towarów wykorzystywanych w działalności opodatkowanej, również takich jak prezenty przekazywane kontrahentom.

– Bliższa analiza opisanej transakcji pozwala wykluczyć wydatek jako koszt i podatek podlegający odliczeniu. Sposób rozliczenia faktury przez nabywcę jest już sprawą uczciwości podatnika – komentuje Paweł Jabłonowski.