Uchwalona ustawa o ograniczaniu barier administracyjnych, która ma wejść w życie 1 lipca tego roku, wprowadza możliwość przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę kapitałową (sp. z o.o. lub spółkę akcyjną). Nie zawiera jednak wystarczających regulacji, które wyeliminują ryzyko podatkowe takiego przekształcenia. Organy podatkowe nie będą przecież kierować się intencjami, które przyświecały tej ustawie, ale będą stosować przepisy, które w tym zakresie nie zostały odpowiednio zmienione.

Przejęcie obowiązków

Wprowadzenie możliwości przekształcenia przedsiębiorstwa osoby fizycznej w spółkę kapitałową ma wypełnić lukę, jaka istnieje w obowiązujących rodzajach przekształceń podmiotów gospodarczych.

Ustawa wprowadza do kodeksu spółek handlowych możliwość takiego przekształcenia, wskazując jednocześnie, że przekształceniu towarzyszyć będzie sukcesja praw i obowiązków. Rozwiązanie to nie ma jednak zastosowania do ulg podatkowych.

Zdaniem Witolda Adamowicza, doradcy podatkowego, menedżera w PwC, ten wyjątek jest niezrozumiały.

Z kolei do Ordynacji podatkowej wprowadzono przepis o odpowiedzialności solidarnej spółki za zobowiązania podatkowe przekształconego przedsiębiorcy. Pojawia się pytanie, czy oprócz odpowiedzialności spółka przejmie również prawa przekształconego przedsiębiorcy – w tym tak istotne prawo do odliczenia VAT? Otóż okazuje się, że prawa podatnika zostały w tej ustawie pominięte.

Jak mówi Krzysztof Kaczmarek, doradca podatkowy, partner w TPA Hortwath, ustawodawca nie wprowadził żadnych regulacji dotyczących sukcesji uniwersalnej w prawie podatkowym.

– Nie potrafię doszukać się racjonalnych przesłanek przemawiających za wyłączeniem sukcesji podatkowej w tym przypadku – stwierdza.

Jak mówi Artur Oleś, doradca podatkowy w Tax Leader. Szymik, Oleś, Kancelaria Doradztwa Podatkowego, w ocenie ustawodawcy wynika to z faktu, że byt prawny osoby fizycznej nie przestaje istnieć. O ile brak sukcesji numeru NIP jest zasadny, bowiem z samej istoty rzeczy nie może on przejść na następcę prawnego, to brak sukcesji podatkowej jest niekorzystny.

Błędy prawne

Eksperci są zgodni, w konsekwencji błędnie skonstruowanych przepisów brak sukcesji podatkowej zakłóci neutralność VAT (podatek ten powinien obciążyć konsumenta).

Jak mówi Artur Oleś, skoro spółka przekształcona nie jest sukcesorem na gruncie podatków przedsiębiorcy przekształcanego, to nie może odliczyć VAT.

Również Witold Adamowicz jest zdania, że jeśli na dzień przekształcenia przedsiębiorca będzie miał nadwyżkę VAT naliczonego nad należnym, to urzędy jej nie oddadzą. Osoba fizyczna też jej nie odzyska, gdyż zostanie wykreślona z ewidencji przedsiębiorców.

– Urzędy mogą argumentować, że pozostały VAT naliczony jest związany z nieopodatkowaną VAT transakcją przekształcenia, a w konsekwencji nie przysługuje prawo do jego odliczenia – stwierdza Witold Adamowicz.

Nierozwiązanym problemem wydaje się także, w jaki sposób rozliczyć faktury korygujące wystawione już po dokonaniu przekształcenia.

– Uważam, że w takim przypadku odliczenie VAT nie będzie przysługiwać – dodaje Artur Oleś.