Od czterech dni płacimy wyższy VAT w cenie towarów i usług. Przedsiębiorcy bez problemów przeprogramowali kasy fiskalne, uwzględniając nową wysokość podatku.

– Dane w kasie zmieniliśmy samodzielnie. Wszystko działa bez zarzutu – wyjaśnia w rozmowie z nami kelner w jednej z warszawskich restauracji. Kłopotów nie zanotowali też weterynarz i taksówkarz, z którymi rozmawialiśmy.

A może kłopoty pojawiły się w dużych sklepach?

– Zmiana stawek VAT w sklepach Carrefour przebiegła bezproblemowo i od 2 stycznia wszystkie nasze placówki były gotowe do prowadzenia sprzedaży. Nie mieliśmy również żadnych problemów z wystawianiem faktur – odpowiada Maria Cieślikowska, dyrektor ds. PR i Komunikacji Zewnętrznej Carrefour Polska.

Jednocześnie dodaje, że dla tak dużej sieci handlowej jak Carrefour zmiana stawek VAT stanowiła ogromne wyzwanie zarówno z technicznego, jak i organizacyjnego punktu widzenia – zmiany musiały bowiem zostać wprowadzone jednocześnie na wielu różnych płaszczyznach. W celu sprawnego wprowadzenia nowych stawek VAT Carrefour przygotował specjalny system informatyczny obejmujący wszystkie produkty obecne w sklepach.

– Carrefour Polska posiada około 350 placówek handlowych (w tym 82 hipermarkety) oraz 44 stacje benzynowe. Pokazuje to skalę pracy, jaką należało wykonać w związku ze zmianami podatkowymi. Prace trwały od kilku miesięcy – wskazuje Maria Cieślikowska.

Co więcej, wszelkie koszty związane ze zmianą stawek VAT ponosi sieć Carrefour, a ceny obowiązujące w supermarketach i hipermarketach nie zostały zmodyfikowane.

Obowiązki przedsiębiorców

W części sklepów, do których trafiliśmy, drobne kłopoty z nowymi stawkami VAT się pojawiały. Przykładowo w jednym ze sklepów z odzieżą kasa fiskalna funkcjonowała normalnie po zmianie stawek. Jednak system do fakturowania już nie. Sprzedawczyni stwierdziła, że sklep tego dnia nie wystawi faktur.

Nowe stawki VAT wymuszają na podatnikach zmiany zarówno systemów finansowo-księgowych, jak i rozliczeń w kasach rejestrujących. Tomasz Michalik, partner, doradca podatkowy w MDDP, zwraca uwagę, że przepisy nakładają na sprzedawcę obowiązek wydania paragonu, a także faktury. Kasa rejestrująca musi być odpowiednio przystosowana do prowadzenia sprzedaży z nowymi stawkami.

– Podatnik, który rejestruje sprzedaż według starych stawek, naraża się na konsekwencje związane z zaniżeniem zobowiązania podatkowego – można tego uniknąć, rozliczając VAT w deklaracji okresowej z zastosowaniem nowych stawek – oczywiście w praktyce bez możliwości przerzucenia części podatku na klienta – podpowiada Tomasz Michalik.

Naraża się jednak także na odpowiedzialność karną skarbową, której także może uniknąć przez złożenie stosownego zawiadomienia. W przypadku sprzedaży dokonanej na rzecz podatnika VAT istnieje obowiązek dokumentowania takiej sprzedaży fakturą. Przy czym faktura może zostać wystawiona w ciągu 7 dni od dnia transakcji, a zatem teoretycznie jest jeszcze kilka dni na dostosowanie systemu.

Ekspert dodaje, że rząd nie dał podatnikom zbyt wiele czasu, niemniej jednak dziwi się, że są placówki prowadzące sprzedaż detaliczną, które nie przygotowały się do prowadzenia sprzedaży w pierwszych dniach nowego roku.

Zmiany w kasach

Kasy fiskalne musiały być przestawione przed rozpoczęciem sprzedaży w 2011 r., tak aby na paragonach wydawanych kupującym w styczniu widniały już nowe stawki VAT. Izabela Błońska, ekspert w zespole podatków pośrednich Ernst & Young, podkreśla, że wielu sprzedawców przekodowało ceny towarów i usług z podatkiem (brutto) na ceny bez podatku (netto). Od tych cen system kasowy nalicza VAT według nowych stawek.

– Rozwiązanie takie prowadzi do znacznej podwyżki cen – ostrzega Izabela Błońska.

Nasza rozmówczyni przypomina też, że sprzedawcy, u których wystąpiły problemy techniczne i ewidencja sprzedaży w kasie fiskalnej nie była możliwa, powinni wstrzymać sprzedaż do czasu rozwiązania tych problemów.

Z kolei Andrzej Pośniak, prawnik, doradca podatkowy w Kancelarii CMS Cameron McKenna, przypomina, że przedsiębiorcy są zobowiązani do rejestracji sprzedaży za pomocą kas rejestrujących (fiskalnych), gdy dokonują sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.

– Przepisy regulujące obowiązek rzetelnej rejestracji sprzedaży za pomocą kasy fiskalnej, nie wprowadzają wyjątków od tej zasady – zastrzega Andrzej Pośniak.

W efekcie – jak stwierdza ekspert – sprzedaż należy rejestrować za pomocą kasy fiskalnej, bądź rezerwowej kasy fiskalnej – np. w przypadku awarii tej pierwszej. Przepisy nie przewidują czasowego zaprzestania rejestracji sprzedaży za pomocą kasy. Oznacza to, że w przypadku gdy przedsiębiorca nie dostosuje kasy fiskalnej do nowych przepisów ustawy o VAT, w tym do nowych stawek, nie powinien w ogóle dokonywać sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.