Dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą obowiązek prowadzenia właściwych ewidencji księgowych w podatku dochodowym wynika z dwóch ustaw z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz z ustawy o rachunkowości.

Pierwsza z ustaw nakłada na przedsiębiorcę obowiązek prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów w celu ustalenia dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy. Druga wskazuje, kiedy należy zaprowadzić księgi rachunkowe.

Przepisy ustawy o rachunkowości stosuje się bowiem nie tylko do osób prawnych, ale także do osób fizycznych, spółek cywilnych osób fizycznych, spółek jawnych osób fizycznych oraz spółek partnerskich, wówczas gdy ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 1,2 mln euro. Przeliczenia kwot wyrażonych w euro dokonuje się według średniego kursu ogłaszanego przez NBP na 30 września roku poprzedzającego rok obrotowy. Średni kurs euro 30 września 2010 r. wynosił 3,9870 zł. Limit w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r. wynosi zatem 4 784 400 zł (1,2 mln euro x 3,9870 zł). W stosunku do roku poprzedniego limit ten się obniżył. Wynosił on 5 067 120 zł. Oznacza to, że w roku 2011 więcej podatników będzie miało obowiązek zaprowadzenia ksiąg rachunkowych.

Podatnik nie ma możliwości uniknięcia wprowadzenia zasad ewidencjonowania według przepisów ustawy o rachunkowości, gdy przekroczy wskazany limit. Gdy tak się stanie, musi on z dniem 1 stycznia roku następnego zaprowadzić nowe ewidencje.

Co ważne limit 1,2 mln euro obowiązuje na każdy rok odrębnie. Może się więc zdarzyć, że ze względu na wahania kursu euro bądź też spadek obrotów, w roku kolejnym podatnik ponownie będzie mógł prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów. Nie ma jednak takiego przymusu.

Ustawodawca pozwala bowiem na dobrowolny wybór ksiąg rachunkowych przez przedsiębiorcę, nawet gdy nie osiągnie on wskazanego limitu obrotu. O każdej zmianie podatnik musi jednak poinformować właściwy urząd skarbowy.

Należy również pamiętać, że w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą pod własnym nazwiskiem na nic zdadzą się zabiegi polegające np. na likwidacji firmy jednego dnia i wpisie nowej działalności do ewidencji działalności gospodarczej następnego dnia, chociażby figurowała ona pod inną nazwą.

Niezależnie od dokonanej zmiany w ewidencji, podatnik nadal jest osobą fizyczną, której przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej po przekroczeniu wskazanego limitu powodują obowiązek zaprowadzenia ksiąg rachunkowych.

Podobne stanowisko zajął minister finansów w interpretacji indywidualnej z 8 stycznia 2010 r. (nr ITPB1/415-820/09/TK).

Ważne!

Limit przychodów, od którego zależą obowiązki związane z prowadzeniem ksiąg – podatkowych czy rachunkowych – obowiązuje na każdy rok odrębnie