W ciągu ostatniego roku w polskim prawie miały miejsce zmiany regulacyjne, które w istotny sposób wpływają na rolę rad nadzorczych w spółkach. Znowelizowana w 2008 roku ustawa o rachunkowości nakłada na rady nadzorcze odpowiedzialność za sprawozdania finansowe. W Sejmie trwają prace nad uchwaleniem ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie, firmach audytorskich i nadzorze publicznym, wdrażającej w Polsce Dyrektywę 43 oraz wprowadzającej m.in obowiązek powołania Komitetu Audytu w spółkach publicznych.

Ład korporacyjny

Zmiany prawne w Polsce są odzwierciedleniem zmian w obszarze ładu korporacyjnego na świecie i w Europie, a także stanowią odpowiedź regulatora na oczekiwania rynku. Udziałowcy oczekują od spółek ochrony swoich interesów, transparentności oraz spełniania obietnic. Stosowanie właściwych zasad ładu korporacyjnego jest postrzegane jako narzędzie realizacji tego celu. Wdrożenie w spółkach nowych reguł nadzoru nabiera szczególnego znaczenia w obecnej trudnej sytuacji rynkowej.

Rzetelność sprawozdań

Zgodnie z obowiązującą ustawą o rachunkowości rada nadzorcza na równi z kierownikiem jednostki ponosi odpowiedzialność za zapewnienie rzetelności sprawozdań finansowych.

Jest to zmiana bezprecedensowa. Dotychczas zgodnie z kodeksem spółek handlowych rada nadzorcza nie ponosiła bezpośredniej odpowiedzialności za sprawozdania. Nowe przepisy nie naruszają jednak podstawowego dla spółek rozdziału funkcji zarządczych i nadzorczych. Zwiększenie odpowiedzialności rady nadzorczej ma prowadzić do zmiany jakościowej w sprawowaniu przez nią nadzoru nad obszarami krytycznymi dla sprawozdawczości finansowej. Zgodnie z wymogami ustawy, zapisy w księgach finansowych jednostki powinny były kompletne, poprawne, rzetelne oraz odpowiednio udokumentowane. Realizacja tego celu wymaga wdrożenia skutecznego systemu kontroli wewnętrznej oraz zarządzania ryzykiem. Rada nadzorcza powinna aktywnie działać w tych obszarach, inicjując ocenę tych systemów oraz monitorując działania, jakie podejmuje zarząd w celu ich usprawnienia. Wraz z wejściem w życie ustawy o biegłych zaostrzone zostaną wymogi w zakresie niezależności członków rad nadzorczych spółek publicznych. To właśnie połączenie zwiększonej odpowiedzialności oraz niezależności członków rady ma doprowadzić do skuteczniejszego sprawowania nadzoru, w szczególności w wymienionych obszarach krytycznych.

Ważne!

Rada nadzorcza, chcąc spełniać swoje nowe zadania, powinna w pierwszym okresie wdrożenia nowych przepisów, poprzez komitet audytu działać jako katalizator zmian, który zapoczątkuje w spółkach działania zmierzające do wdrożenia systemu kontroli wewnętrznej i procesu zarządzania ryzykiem czy też utworzenia funkcji audytu wewnętrznego